تفاوت "طراحی صنعتی" و "طراحی محصول"

"طراحی صنعتی" و "طراحی محصول" به مراتب به جای یکدیگر استفاده می شوند. از آن بدتر این که گاهی از مهندسین تحت عنوان طراح یا دیزاینر یاد می شود و یا اکثر نرم افزارها به جای طراحان صنعتی، توسط طراحان محصول توسعه پیدا می کند.

از منظر زبان شناسی واژه ی طراح صنعتی نتیجه ی انقلاب صنعتی بود. در این زمان طراحان صنعتی با ایده هایشان نقش راهنما را در زمینه ی سمت و سوی جدید صنعت ایفا کردند. مدتی بعد طراحان محصول برای تبدیل این ایده ها به واقعیت وارد شدند و بر چرایی این ایده ها و مخاطب آن ها تمرکز کردند.

اغلب ساده ترین و اولین اقدام در مواقع مقایسه ی دو مفهوم، تعریف هرکدام به صورت جداگانه و سپس مقایسه ی آن ها و مشخص کردن تفاوت آن هاست. اما در رابطه با "طراحی صنعتی" و "طراحی محصول"، این مسئله کمی دشوار است.

"طراحی محصول" برای هرکسی معنای متفاوتی دارد و پروسه ی آن در هر محصول نیز متفاوت است. اما "طراحی صنعتی" اغلب صرفا به محصولات صنعتی اشاره دارد. یک طراح فشن و لباس یا یک توسعه دهنده ی نرم افزار از طراحان محصول برای توسعه ی ایده هایشان استفاده می کنند و از طراحان صنعتی در زمان تولید محصول.

"طراحی صنعتی"

دلیل وجود استانداردهایی که افراد برای زندگی در دنیای توسعه یافته ی امروز دارند؛ صنعت است. پیش از کارخانه ها هم همه چیز منحصر به فرد و یکه بود. به عبارتی همه چیز دست ساز بود. سپس تولید گسترده به میان آمد که امکان تولید تعدادی محصول کاملا مشابه را فراهم کرد. از پوشاک گرفته تا اتوموبیل ها.

البته هیچ کدام از این ها بدون حضور مهندسین امکان پذیر نبود. طراحان صنعتی نیروی پدید آورنده ی انقلاب صنعتی بودند. بیشتر از مهندس، این دیزاینرها هنرمند نیز بودند؛ زیرا که نه تنها تولید قطعات فراوان با هزینه ی کم را سبب شدند؛ بلکه این قطعات را از نظر زیبایی شناسی هم کنترل کردند؛ تا برای مخاطب جذاب به نظر برسند و آن ها را وادار به خرید کنند.

طراحان صنعتی محصولی کاربردی را که هدف رفع نیاز به خصوصی دارد را زیباتر و مفید تر می کنند. طراحان صنعتی اند که مدل های جدید ماشین را خلق می کنند، ارگونومیک یک صندلی را بهبود می بخشند و یا یک کیبورد کامپیوتر را توسعه می دهند. طراحان صنعتی اند که ابزارهای مدرن اطراف ما را نو می کنند و با گذر زمان استفاده از آن ها را بیش از پیش راحت می کنند.

"طراحی محصول"

طراحی محصول همه چیز را در بر می گیرد، حتی آن هایی که زیر نظر طراحان صنعتی هستند. اما در حالی که دانش مهندسی به یک طراح صنعتی کمک می کند، چنین نیازی برای یک طراح لباس یا طراح غذا یا ظروف وجود ندارد. امروزه طراحان محصول در تولید محصولاتی که نمود فیزیکی ندارند و یا غیر قابل لمس هستند؛ نیز دخیل شده اند.

پیچیدگی بین این دو شغل، زمانیست که هر دو در یک پروژه دخیل می شوند. برای مثال گاهی در تولید یا توسعه ی یک هواپیما می توان به سراغ هردوی این مشاغل رفت و اغلب تفاوتی بین این دو وجود ندارد.

برای مثال طراحان محصول اند که محصولات لبنی هر روز ما را تولید می کنند. اما محصولات به خصوصی چون اتوموبیل ها، کامپیوترها و ... نیازمند طراحان صنعتی هستند؛ حداقل در قسمتی از پروسه.

تفاوت ها

تفاوت های این دو چندان بارز نیست؛ زیرا هر دو هدفی مشترک دارند: تولید و بهبود محصولات.

تعریف طراحی محصول دقیقا در نامش مشخص است: طراحی محصولاتی که برای فروش به مخاطب اند. طراحی صنعتی نیز همینگونه است با این تفاوت که بیشتر در خصوص محصولاتی که جنبه ی کاربردی بارزتری دارند؛ دخیل است به خصوص محصولاتی که نیازمند صنعتی سازی هستند؛ چون وسایل نقلیه، ساختمان ها و... . محصولاتی که توسط طراحان صنعتی تولید می شوند؛ با هدف منفعت صرف مخاطب نیستند؛ بلکه برای ساده سازی پروسه ی برای تولید کنندگان و یا بهینه سازی تولید نیز هستند.

به دلیل اشتراکات زیاد این دو حرفه و گاها یکی شدنشان، تمییزشان کار ساده ای نیست، اما امیدواریم این مقاله ی مختصر کمی در رفع این پیچیدگی مفید بوده باشد.

 

ترجمه و نگارش: سارا عبدالمطلبی

ویرایش و تنظیم: عاطفه جفائی